RSV a ciąża i pierwsze miesiące życia: jak mądrze chronić malucha?

Przygotowania do narodzin dziecka niosą za sobą wiele radości, ale też przysparzają trosk. Każda mama pragnie, aby jej maluszek był zdrowy i chce go chronić przed niebezpieczeństwem. Poważnym zagrożeniem dla niemowląt są wirusy, takie jak RSV (Respiratory Syncytial Virus), które atakują drogi oddechowe. Dla dorosłych infekcja nie jest groźna, ale u u niemowląt zarażenie bywa przyczyną hospitalizacji. Na szczęście dostępne są skuteczne metody ochrony przed tym wirusem. Wyjaśniamy zatem, jak chronić zdrowie mamy i maluszka – już w trakcie ciąży, a także w pierwszych miesiącach życia dziecka.

Czym jest RSV (Respiratory Syncytial Virus)?

Syncytialny wirus oddechowy RSV to wirus, który przenosi się drogą kropelkową i powoduje powszechne infekcje, przypominające przeziębienie. Dotyka on zarówno dzieci, jak i dorosłych. Przyjmuje się, że większość dzieci do 2. roku życia ma za sobą infekcję spowodowaną właśnie zakażeniem RSV.

Zazwyczaj jest to łagodna infekcja, która mija samoistnie po około tygodniu. W niektórych przypadkach mogą jednak wystąpić poważne komplikacje, a chory może wymagać hospitalizacji. Przed takim scenariuszem chroni szczepienie przeciwko RSV, o którym opowiemy w dalszej części artykułu.

Jakie są objawy RSV?

Jak wspomnieliśmy – wirus RSV przenosi się drogą kropelkową (ze śliną, poprzez kaszel, mówienie, oddychanie), ale także w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą zarażoną (podanie ręki itp.) lub używanymi przez nią przedmiotami. Dlatego tak istotna jest higiena i mycie rąk.

Najczęściej występującymi objawami zakażenia są:

U dzieci i dorosłych

• kaszel, katar i kichanie

• gorączka

• ból gardła

• ból głowy

• świszczący oddech

• osłabienie

• przyspieszony oddech

• duszności

• problemy z oddychaniem

U niemowląt do 6. miesiąca życia

• drażliwość

• utrata apetytu

• problemy ze snem

• zmiana sposobu oddychania (spłycenie oddechu)

• bezdech (np. w czasie snu)

Szczególną uwagę należy zwrócić na takie objawy u dzieci jak krótkie, płytkie oddechy i przerwy w oddechu, zapadanie się klatki piersiowej oraz sine zabarwienie ust i paznokci (świadczy to o zbyt niskim poziomie tlenu we krwi). Po zaobserwowaniu takich objawów należy niezwłocznie udać się do szpitala.

Kiedy jest największe ryzyko zachorowania na RSV?

RSV powoduje infekcje sezonowe, a więc największe ryzyko zachorowania przypada na okres jesienno-zimowy. W styczniu i lutym następuje szczyt zachorowań i właśnie wtedy odnotowuje się największą liczbę hospitalizacji z powodu RSV.

To bardzo ważna informacja dla przyszłych rodziców, ponieważ najbardziej narażony na zachorowanie w pierwszych miesiącach życia będzie maluszek urodzony tuż przed sezonem. Noworodki i niemowlęta nie mają jeszcze rozwiniętego układu immunologicznego, dlatego zarażenie RSV w tym pierwszym okresie życia pociąga za sobą poważne konsekwencje. Profilaktyka jest tutaj kluczowa.

Kto jest najbardziej narażony na zakażenie RSV?

Wirusem RSV może zarazić się każdy, jednak niektórym infekcja zagraża bardziej. Ryzyko rozwoju najcięższej postaci RSV jest najwyższe w takich grupach jak:

• Wcześniaki (dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży) – układ immunologiczny takich maluszków jest niedojrzały, a tym samym narażony na atak drobnoustrojów. W wyniku zarażenia wirusem RSV drogi oddechowe wcześniaka mogą szybko ulec obrzękowi, co stanowi zagrożenie życia. Może też rozwinąć się sepsa. Wcześniactwo stanowi zatem wskazanie do objęcia małego pacjenta programem profilaktyki RSV.

• Niemowlęta do 6. miesiąca życia – maleńkie dzieci mają niewielki układ oddechowy, a więc każdy obrzęk może zagrażać bezpieczeństwu i powodować problemy z oddychaniem. Ponadto układ odpornościowy nie jest jeszcze na tyle rozwinięty, aby skutecznie zwalczać tego typu drobnoustroje.

• Niemowlęta z chorobami przewlekłymi – wrodzone wady serca czy dysplazja oskrzelowo-płucna to schorzenia, które sprawiają, że niemowlę ma większe predyspozycje do „złapania” wirusa RSV.

• Niemowlęta z niedoborem odporności – małe dzieci, u których stwierdzono (wrodzony lub nabyty) zespół niedoborów odporności, są szczególnie narażone na zachorowanie. Infekcja ma wówczas cięższy przebieg i może nawet zagrażać życiu.

Jak chronić niemowlaka przed RSV? Nowoczesne metody immunoprofilaktyki

Przeciwko RSV możesz się zaszczepić już w trakcie ciąży, gdyż wytworzone przez mamę przeciwciała przenikają przez łożysko i chronią dziecko do 6 miesięcy po urodzeniu. Takie szczepienie dedykowane ciężarnym wykonuje się między 24-36 tygodniem ciąży.

Ciężarną kwalifikuje do szczepienia lekarz prowadzący ciążę, kierując się aktualnymi zaleceniami Ministerstwa Zdrowia. Jeśli mama nie przyjęła szczepionki w czasie ciąży, to specjalnie dobranym preparatem można zaszczepić również niemowlę – po konsultacji z pediatrą neonatologiem.

Higiena w walce z wirusem RSV

Najważniejszym elementem profilaktyki RSV są szczepienia ochronne, o które należy zadbać już w trakcie ciąży. Niemniej ważna jest też higiena i zapobieganie zarażeniu poprzez:

• Mycie rąk;

• Unikanie dużych skupisk ludzi;

• Izolację od chorych (pamiętaj, że u osoby dorosłej nawet łagodne przeziębienie może być spowodowane wirusem RSV, który będzie zagrażał Twojemu maleństwu);

• Noszenie maseczki ochronnej w razie wystąpienia objawów u domownika.

RSV to powszechny wirus, który może jednak stanowić zagrożenie dla niemowlęcia. Jako mama powinnaś zadbać przede wszystkim o szczepienia, które ochronią Twojego maluszka w tym najbardziej krytycznym okresie życia. Poza tym zdrowo się odżywiaj, zadbaj o aktywność fizyczną i wysypiaj się, póki możesz. Twoje zdrowie i samopoczucie to również tarcza ochronna dla dzidziusia.